Are you a webmaster? Find out how to easily add Textise to your web site.


This page has been Textised!
The original page address was https://www.ftm.nl/artikelen/na-honderd-dagen-zoeken-is-het-overzicht-van-locaties-met-gore-grond-nog-niet-compleet?share=1

Bron: Burgercollectief Dreumelse Waard

  • 170 gevallen van de hieveel?  
Ook al staat er ‘spoed’ voor, van honderden locaties met ernstig vervuilde grond is onduidelijk wat ermee gebeurt. Uit een inventarisatie van LocalFocus en Follow the Money blijkt dat gemeenten en provincies weinig transparant zijn over locaties met ernstig vervuilde bodem.

Weet jij of de grond in jouw straat, jouw buurt of bij een parkje in de buurt ernstig vervuild is? Is het antwoord op die vraag ‘nee’, dan is dat niet gek. Integendeel zelfs. Uit een inventarisatie van Follow the Money en LocalFocus blijkt dat slechts een kwart van de gemeenten en provincies, tien in totaal, deze informatie makkelijk vindbaar en up-to-date naar buiten brengt. En dat terwijl minstens 55 locaties een risico voor de gezondheid vormen. 

Deze spoedlocaties  zijn volgens de overheid ‘mogelijk risicovol voor mens en natuur, of er bestaat een risico op verdere verspreiding’. Deze plekken zijn bijvoorbeeld vervuild met kankerverwekkende stoffen, zoals zware metalen en asbest. Sommige verontreinigingen zijn zo lastig weg te krijgen dat de bevoegde overheden ze zelfs ‘eeuwigdurend’ in de gaten moeten houden.

Binnen vijf jaar alles opgeruimd 
In 2015 sloten provincies, waterschappen en gemeenten een convenant waarin ze afspraken alle spoedlocaties in beeld te brengen en die voor 2020 op te ruimen. Op dit moment lijkt het erop dat bijna 170 gevallen van bodemvervuiling niet op tijd opgeruimd kunnen worden. 

Rijkswaterstaat houdt dat in de gaten en verwacht dat ‘per 2021 nagenoeg alle bodemsaneringslocaties met humane spoed aangepakt en beheerst zijn’. Voor de locaties met ‘slechts’ ecologische schade en verspreidingsrisico staat geen einddatum in het convenant. 

Wel houdt Rijkswaterstaat in ieder geval rekening met ‘substantiële kosten na 2020’, blijkt uit een tussentijds rapport. Daarin meldt Rijkswaterstaat 113 miljoen euro nodig te hebben om die locaties tot 2030 aan te pakken. Bovendien moeten sommige plekken voor altijd worden gemonitord, onder andere door regelmatig metingen uit te voeren. Daarvoor komen nog eens 64 miljoen euro aan 'extra' kosten bij.

Lees verder  Inklappen 
‘Een dynamische lijst’
Omdat nog geen actueel landelijk overzicht bestaat van deze spoedlocaties, besloten LocalFocus en Follow the Money er zelf een op te stellen. Dat bleek makkelijker gezegd dan gedaan. Na honderd dagen, vele mails en talloze telefoongesprekken is nog steeds niet alle info binnen om een volledige overzichtskaart te maken. 

Dat had heel simpel kunnen zijn. Bij Rijkswaterstaat ligt namelijk een landelijk overzicht van alle spoedlocaties. Die instantie had de data zo kunnen overhandigen. Maar dat mocht niet, aldus de betrokkene bij Rijkswaterstaat, want daar gingen de 12 verantwoordelijke provincies en 29 grote gemeenten afzonderlijk over. Zo was het afgesproken. Rijkswaterstaat: ‘Het is een dynamische lijst. Alleen de bevoegde overheden beschikken altijd over de meest recente informatie en zijn dus in staat daarover te communiceren met belanghebbenden.’

Er zat dus niets anders op dan ze alle 41 telefonisch en per e-mail langs te gaan. Een overzicht van hoe lang het duurde om die informatie te verzamelen per gemeente/provincie vind je hier. Daarbij wilden we niet alleen weten waar de spoedlocaties lagen, maar ook wat er inmiddels mee gebeurd was. Was de bodemvervuiling bijvoorbeeld opgeruimd, was er een laagje schone grond overheen gelegd of was er nog helemaal niets mee gebeurd?

Meer gore grond
In het dossier 'Gore Grond in je Gemeente' onderzoekt Follow the Money bodemvervuiling op lokaal niveau. Wil je geen artikel missen? Volg het dossier en we sturen je een seintje als er een nieuw artikel online staat. Ook ontvang je automatisch de Gore Grond-nieuwsbrief.

Door je te registreren stem je in met ons privacy- en cookiebeleid

Ook dat bleek lastig te achterhalen: voor 273 gevallen was de aangeleverde informatie onvoldoende om een gedegen risico-inschatting te kunnen maken. Van één partij krijgen we de gegevens zelfs helemaal niet: gemeente Tilburg. 

De gemeente geeft als reden dat van sommige locaties officieel nog niet beslist is of het wel een spoedlocatie is. Die zijn dus nog in behandeling. Om die reden en om het feit dat andere partijen erbij betrokken zijn, wordt de informatie niet vrijgegeven.

Wel werd duidelijk dat van de 1500 locaties in Nederland die in het verleden werden aangemerkt als ‘spoedlocatie’, er nog 401 niet aangepakt zijn. Zij vormen dus nog steeds een risico voor mens, natuur of vanwege verspreiding. Deze locaties heeft LocalFocus in kaart gebracht:

Beloofde transparantie 
Dat het zo lang duurt om alle gegevens te verzamelen, is opmerkelijk: alle provincies en gemeenten ondertekenden een convenant waarin ze transparantie over de spoedlocaties in hun regio beloven. Een eenduidig overzicht opstellen is ook iets ingewikkelder dan het op het eerste gezicht lijkt, zegt Hans Slenders, adviseur bodem en grondwater bij consultancybureau Arcadis: ‘In Nederland is ervoor gekozen om de bevoegdheden op het gebied van bodem regionaal of lokaal aan te wijzen. Zo ontstaat differentiatie in bodembeleid en is elke bevoegde overheid (provincie, gemeente) verantwoordelijk voor de aanpak en het overzicht van de eigen spoedlocaties. Dat maakt het verkrijgen van een totaaloverzicht iets ingewikkelder, ook omdat deze lijsten in beweging zijn en omdat de dynamiek per overheid kan variëren.’ 

Overigens garandeert zo’n overzicht niet per se daadkrachtig opruimen, benadrukt Slenders. ‘In Vlaanderen is het eenvoudiger om een totaaloverzicht te krijgen, omdat het bodembeleid sterk gecentraliseerd is bij de Openbare Vlaamse Afvalstoffen Maatschappij. Daar is de aanpak van saneringslocaties minder ver. In vergelijking met het buitenland zijn we veel verder gevorderd met de aanpak van spoedlocaties.’ 

Omgevingswet biedt meer ruimte 
Vanaf 2021 treedt de nieuwe omgevingswet in werking. Dat houdt onder andere in dat nóg meer taken op het gebied van bodembeleid onder de lokale overheden vallen. Een van de uitgangspunten is ‘gemeenten, provincies en waterschappen meer ruimte geven. Zo kunnen zij hun omgevingsbeleid afstemmen op hun eigen behoeften en doelstellingen,’ schrijft de Rijksoverheid

Overheden zijn al begonnen met de implementatie van deze wet, voor een soepele overgang. In de nieuwe omgevingswet worden 26 reeds bestaande wetten over milieu, bouwen, water enzovoort gebundeld tot één wet. ‘Eenvoudiger, sneller en goedkoper dus.’ Ook voor bedrijven wordt het goedkoper, zo schrijft de Rijksoverheid. ‘Om een vergunning te krijgen voor een ruimtelijk project, moeten bedrijven onderzoek doen (bijvoorbeeld bodemonderzoek). Door de Omgevingswet zijn onderzoeksgegevens straks langer geldig. Hierdoor is het makkelijker om ze opnieuw te gebruiken. Sommige onderzoeken zijn helemaal niet meer nodig. Dit betekent minder kosten.’

Lees verder  Inklappen 
Publiek bekend, toch onduidelijk
Natuurlijk zijn er hier en daar wel kaarten te vinden waar de bodemvervuiling is aangemerkt, zoals die via bodemloket. Voor wie informatie over het eigen adres zoekt, is dat misschien voldoende, maar een algeheel overzicht ontbreekt.

Ook zijn de gegevens rond bodemvervuiling niet altijd eenvoudig te vinden. Zelfs als de vervuiling publiek bekend is, is niet altijd duidelijk of er met de vervuiling al iets gedaan werd, en wat dan precies. 

De datajournalisten van LocalFocus voerden een steekproef uit met vijf adressen uit de lijst spoedlocaties met risico voor de gezondheid. Daarbij bekeken ze hoeveel informatie online te vinden was en hoe gebruiksvriendelijk de informatie gepresenteerd was. Daarbij viel meteen op dat bij vier van de vijf adressen niet aangegeven stond dat er humaan risico is. Daarnaast was veel informatie opgeschreven in onbegrijpelijk jargon. 

Over LocalFocus
LocalFocus verzamelt relevante cijfers over de regio om daar verhalen en datavisualisaties mee te maken. Deze worden via de LocalFocus Nieuwsdienst gedeeld. Ook doen de journalisten van LocalFocus zelf onderzoek, om zo onderwerpen die zij relevant vinden letterlijk (en figuurlijk) op de kaart te zetten. Daarbij werkt LocalFocus geregeld samen met Follow the Money. Zo maakte LocalFocus bijvoorbeeld de crowdsourcekaart voor het Meldpunt Gore Grond.

Deel dit artikel, je vrienden lezen het dan gratis

Over de auteur  Katharina Vlaanderen
Datajournalist bij LocalFocus

Volg deze auteur en blijf op de hoogte via e-mail

Volg Katharina Vlaanderen
Verbeteringen of aanvullingen?    Stuur een tip
Annuleren
Over de auteur  Mira Sys Gevolgd door 347 leden
Redacteur grondzaken

Volg deze auteur en blijf op de hoogte via e-mail

Volg Mira Sys
Verbeteringen of aanvullingen?    Stuur een tip
Annuleren
Over de auteur  Priscilla Tienkamp
Datajournalist bij LocalFocus

Volg deze auteur en blijf op de hoogte via e-mail

Volg Priscilla Tienkamp
Verbeteringen of aanvullingen?    Stuur een tip
Annuleren
Dit artikel zit in het dossier  Gore grond in je gemeente Gevolgd door 557 leden
In het dossier Gore grond in je gemeente onderzoeken we alleĀ ins en outs van de bodemwereld. Hoeveel geld kan er worden verdi...

Volg dit dossier en blijf op de hoogte via e-mail

Volg dossier
deel deze  quote
Platform voor onderzoeksjournalistiek
Website door:

Hosting door:

FTM maakt gebruik van cookies, waaronder ook cookies van derde partijen. Dit doen we om onze website te verbeteren. Meer weten? Lees ons cookiebeleid.



Textise: Back to top

This text-only page was created by Textise (www.textise.net) © Textise - CPC LLC
To find out more about our product, visit Textise.org.